Trong bối cảnh yêu cầu minh bạch thông tin sản phẩm ngày càng trở thành tiêu chí bắt buộc trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, việc truy xuất nguồn gốc đóng vai trò quan trọng đối với cả doanh nghiệp, cơ quan quản lý và người tiêu dùng. Nhằm thiết lập khuôn khổ thống nhất và nâng cao hiệu quả quản lý, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư 02/2024/TT-BKHCN quy định về quản lý truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa. Văn bản này đưa ra 10 nhóm thông tin cơ bản cần có để đảm bảo quá trình truy xuất được thực hiện đầy đủ, minh bạch và chính xác. Đây là cơ sở giúp doanh nghiệp chuẩn hóa hệ thống dữ liệu, hỗ trợ công tác kiểm tra, giám sát và tạo niềm tin cho thị trường trong bối cảnh hoạt động thương mại ngày càng đòi hỏi tính rõ ràng và trách nhiệm cao hơn.
Theo quy định tại Thông tư 02/2024/TT-BKHCN, các tổ chức và cá nhân sản xuất những sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi quy định tại khoản 4 Điều 19đ của Nghị định số 132/2008/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 3 Điều 1 Nghị định số 13/2022/NĐ-CP, bắt buộc phải thực hiện truy xuất nguồn gốc theo hướng dẫn tại Thông tư. Yêu cầu này nhằm bảo đảm mọi sản phẩm lưu thông trên thị trường đều được theo dõi chặt chẽ từ khâu sản xuất đến khi phân phối, giúp kiểm soát chất lượng và nâng cao tính minh bạch. Bên cạnh nhóm đối tượng bắt buộc, Thông tư cũng khuyến khích các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và cung cấp dịch vụ dù không thuộc phạm vi nêu trên vẫn có thể chủ động áp dụng truy xuất nguồn gốc nếu có nhu cầu. Đây được xem là bước đi quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực quản lý, tạo niềm tin với khách hàng và tăng sức cạnh tranh trên thị trường trong bối cảnh yêu cầu minh bạch, an toàn và tuân thủ tiêu chuẩn ngày càng trở nên cấp thiết.
Theo quy định mới, dữ liệu truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa phải được ghi nhận đầy đủ với tối thiểu 10 thông tin cơ bản nhằm bảo đảm tính minh bạch, chính xác và khả năng kiểm soát trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Cụ thể, mỗi sản phẩm phải có tên, hình ảnh, tên và địa chỉ đơn vị sản xuất hoặc kinh doanh, đồng thời thể hiện rõ các công đoạn sản xuất và kinh doanh, bao gồm mã truy vết sản phẩm, mã truy vết địa điểm và thời gian các sự kiện phát sinh ở từng bước. Thời gian sản xuất và kinh doanh phải được cập nhật đầy đủ, thống nhất với mã truy xuất nguồn gốc đã được cấp cho sản phẩm. Những thông tin như thương hiệu, nhãn hiệu, ký hiệu, số sê-ri, thời hạn sử dụng nếu có cũng được yêu cầu thể hiện để hỗ trợ nhận diện và kiểm chứng chất lượng. Ngoài ra, các tiêu chuẩn quốc gia, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hoặc các tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực liên quan đến sản phẩm phải được công bố rõ ràng nhằm khẳng định mức độ phù hợp của sản phẩm với quy định và thông lệ hiện hành. Đây là những yêu cầu tối thiểu đối với hệ thống truy xuất nguồn gốc khi muốn kết nối với Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa quốc gia.
Để phục vụ người tiêu dùng, dữ liệu hiển thị trên Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc phải bao gồm các thông tin thiết yếu như tên sản phẩm, hình ảnh, tên và địa chỉ đơn vị sản xuất hoặc kinh doanh, thời gian sản xuất, thương hiệu, mã ký hiệu, số sê-ri nếu có, cùng thời hạn sử dụng của sản phẩm. Những dữ liệu này giúp người tiêu dùng dễ dàng tra cứu, đối chiếu và đưa ra quyết định mua sắm an toàn, đặc biệt là trong bối cảnh thị trường xuất hiện ngày càng nhiều sản phẩm không rõ nguồn gốc. Mỗi sản phẩm được định danh bằng mã truy xuất nguồn gốc riêng biệt sau mỗi công đoạn và mã này được mã hóa trong vật mang dữ liệu để bảo đảm khả năng truy xuất chính xác ở mọi thời điểm. Quy định mới của Bộ Khoa học và Công nghệ tạo nền tảng cho một hệ thống quản lý hiện đại, thống nhất và minh bạch, chính thức được áp dụng từ ngày 01/6/2024.