Năm 2026 là năm đặc biệt đối với khu vực kinh tế tập thể: Kỷ niệm 80 năm ngày Bác Hồ viết thư kêu gọi điền chủ, nông gia tham gia hợp tác xã nông nghiệp (11/4/1946 – 11/4/2026). Đây không chỉ là dịp để nhìn lại hành trình 8 thập kỷ bền bỉ vượt gian khó và tự lực vươn lên. Hơn thế nữa, mốc thời gian này còn là bệ phóng để hệ thống Liên minh Hợp tác xã Việt Nam bứt phá trong kỷ nguyên mới.
Từ bức thư lịch sử đến vai trò nòng cốt
Ngược dòng lịch sử, tư tưởng về hợp tác xã (HTX) đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh nhen nhóm từ rất sớm, gắn liền với những trăn trở về vận mệnh dân tộc. Trước nạn đói khủng khiếp năm 1945, Bác đặt ra một câu hỏi nhức nhối: “Tại sao dân ta đói? Đói phải làm thế nào?”. Để rồi Người chỉ ra một trong những cách Chính phủ cứu nạn đói là: “Tổ chức HTX góp tiền mua thóc phòng khi đói”.
Nghĩa là ngay từ buổi bình minh của nền độc lập, HTX ra đời đã mang trong mình một sứ mệnh cao cả: Liên kết sức mạnh của những người nghèo khó để cùng nhau sinh tồn. Từ việc “góp tiền mua thóc” để chống lại giặc đói, đến bức thư ngày 11/4/1946 kêu gọi điền chủ, nông gia tham gia HTX, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã vạch ra một con đường tất yếu, đó là tầm nhìn chiến lược: “Nông dân muốn giàu, nông nghiệp muốn thịnh, thì cần phải có HTX”.
Trải qua 8 thập kỷ, phong trào đi từ những tổ vần công, đổi công sơ khai hình thành và phát triển ở các vùng tự do và căn cứ địa cách mạng. Cuối năm 1974, toàn miền Bắc có hơn 46.000 HTX trong các ngành, lĩnh vực, các HTX đã động viên được sự lao động quên mình của các xã viên, vừa sản xuất vừa chiến đấu. Đến năm 1986, năm được coi là thời kỳ phát triển cao nhất của phong trào HTX, cả nước có 76.000 HTX trong các ngành, lĩnh vực kinh tế, thu hút hơn 20 triệu xã viên tham gia. Trải qua quá trình gạn lọc và chuyển đổi mô hình để thích ứng với nền kinh tế thị trường, đến cuối năm 2025, khu vực kinh tế tập thể đã phát triển mạnh mẽ đi vào chiều sâu với hơn 35.000 HTX và gần 7,1 triệu thành viên. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển sau Đại hội XIV của Đảng, HTX tiếp tục được xác định là nhân tố nòng cốt thúc đẩy kinh tế nông thôn, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững.
Viết tiếp chương mới trong “Kỷ nguyên vươn mình”
Hướng tới kỷ niệm 80 năm ngày Bác Hồ viết thư kêu gọi điền chủ, nông gia tham gia HTX, hệ thống Liên minh HTX Việt Nam chính thức phát động Tháng hành động vì HTX năm 2026 với chủ đề: “Hợp tác xã Việt Nam – 80 năm đồng hành cùng đất nước”. Đây là dịp để toàn hệ thống cùng nhìn lại những thành quả đầy tự hào, đồng thời khơi dậy khát vọng bứt phá.
Chuỗi sự kiện trọng tâm như: Diễn đàn HTX quốc gia, Lễ trao giải “Ngôi sao Hợp tác xã” hay giải “Mai An Tiêm” sẽ trở thành điểm nhấn. Đó là nơi tôn vinh những điển hình vượt khó thành công và các mô hình HTX công nghệ cao đang ngày đêm làm giàu cho quê hương, góp phần dựng xây đất nước.
Bên cạnh các hoạt động lễ tiết, trọng tâm của năm 2026 là thúc đẩy các chương trình hỗ trợ thiết thực. Tiêu biểu có thể kể đến việc triển khai kế hoạch cho vay vốn từ Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX Việt Nam, đẩy mạnh kết nối cung cầu và quảng bá sản phẩm OCOP.
Hành trình từ việc “góp thóc phòng đói” năm xưa đến các HTX doanh thu tỷ đồng hôm nay là minh chứng hùng hồn nhất cho sức sống mãnh liệt của tư tưởng Hồ Chí Minh. Với tinh thần “Đoàn kết – Tự lực – Vươn tầm thịnh vượng”, hệ thống HTX Việt Nam quyết tâm đổi mới tư duy và khơi nguồn nội lực. Tất cả nhằm mục tiêu để cùng đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới-kỷ nguyên mà nông dân thực sự giàu, nông nghiệp thực sự thịnh.
Viện Khoa học Kinh tế Hợp tác