Trong bối cảnh xuất khẩu nông sản Việt Nam ngày càng mở rộng và hướng mạnh vào thị trường Trung Quốc, việc đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc trở thành yếu tố then chốt để doanh nghiệp duy trì lợi thế cạnh tranh. Theo lệnh 248 của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC), mọi doanh nghiệp muốn đưa hàng vào thị trường tỷ dân này đều phải đăng ký mã GACC – một mã số xuất khẩu bắt buộc nhằm quản lý chặt chẽ nguồn gốc và quy trình sản xuất. Đây được xem là bước sàng lọc quan trọng để đảm bảo nông sản nhập khẩu vào Trung Quốc đạt tiêu chuẩn an toàn, minh bạch và có thể kiểm soát được toàn bộ chuỗi cung ứng. Chính vì vậy, việc đăng ký mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói theo đúng quy định GACC không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là điều kiện bắt buộc để nông sản Việt Nam tiếp cận được thị trường đầy tiềm năng này. Vậy doanh nghiệp cần chuẩn bị những gì và quy trình đăng ký ra sao để đáp ứng đúng quy định và thông quan thuận lợi khi xuất khẩu? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết dưới đây.
Mã số GACC thực chất là mã số định danh do Tổng cục Hải quan Trung Quốc cấp cho các doanh nghiệp nước ngoài có nhu cầu xuất khẩu thực phẩm vào thị trường Trung Quốc. GACC, viết tắt của General Administration of Customs China, là cơ quan chịu trách nhiệm toàn diện trong việc kiểm soát hàng hóa nhập khẩu nhằm đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn và chất lượng. Kể từ ngày 1/1/2022, theo quy định của nước này, mọi doanh nghiệp muốn xuất khẩu thực phẩm đều phải đăng ký mã GACC, đồng nghĩa với việc chỉ những đơn vị đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn về truy xuất nguồn gốc, quy trình sản xuất và an toàn thực phẩm mới đủ điều kiện thông quan. Mỗi mã GACC được cấp cho một hoặc nhiều nhóm sản phẩm có mã HS hoặc CIQ khác nhau và thường được gọi bằng nhiều tên như mã số xuất khẩu nông sản, mã Cifer hay mã code GACC. Thực tế cho thấy, dù lệnh 248 và 249 của Tổng cục Hải quan Trung Quốc đã có hiệu lực từ đầu năm 2022, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc hoàn thiện hồ sơ, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và đăng ký mã số đúng quy định. Điều này đặt ra nhu cầu bức thiết về việc hiểu rõ thủ tục, quy trình và các tài liệu bắt buộc để doanh nghiệp có thể hoàn tất đăng ký mã số xuất khẩu thành công, đảm bảo đưa nông sản và thực phẩm Việt Nam vào Trung Quốc một cách thuận lợi và bền vững.
Theo quy định tại Lệnh 248 của Tổng cục Hải quan Trung Quốc, mọi doanh nghiệp nước ngoài khi muốn đưa hàng hóa vào thị trường Trung Quốc đều phải hoàn tất thủ tục đăng ký mã GACC, đây là mã số xuất khẩu bắt buộc và được cấp tương ứng cho một hoặc nhiều nhóm sản phẩm mà doanh nghiệp kinh doanh. Mã số này đóng vai trò căn cứ để doanh nghiệp thực hiện khai báo hải quan theo đúng yêu cầu của phía Trung Quốc. Việc đăng ký không chỉ giúp cơ quan chức năng nước nhập khẩu kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc, chất lượng sản phẩm mà còn đảm bảo hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp được thông suốt và phù hợp với quy định hiện hành. Trong danh mục sản phẩm phải đăng ký mã GACC có 18 nhóm hàng, trải rộng từ nông sản, thực phẩm đến các sản phẩm chế biến. Cụ thể gồm hoa quả đông lạnh, yến sào, thực phẩm có nguồn gốc thủy hải sản, gạo, mật ong và các sản phẩm từ mật ong, thực phẩm dinh dưỡng đặc biệt, gia vị thực vật tự nhiên, chất béo và dầu thực vật, thực phẩm chức năng, hạt điều, thịt và các sản phẩm từ thịt, thực phẩm chế biến hỗn hợp từ bột mì như các loại bánh có nhân, cà phê, vỏ ruột, thực phẩm từ ngũ cốc cùng các sản phẩm của công nghiệp xay xát và mạch nha, nông sản sấy, trứng và sản phẩm từ trứng, rau tươi và khô và đậu khô. Các mặt hàng này bắt buộc phải có mã GACC trước khi được thông quan vào thị trường Trung Quốc. Đối với những sản phẩm không nằm trong nhóm 18 mặt hàng nêu trên, doanh nghiệp vẫn cần đăng ký mã số xuất khẩu nhưng thực hiện trực tiếp với cơ quan Hải quan Trung Quốc theo quy trình được công bố, nhằm đảm bảo tuân thủ đầy đủ các yêu cầu về an toàn và kiểm soát nhập khẩu của nước sở tại.
Đối tượng bắt buộc phải đăng ký mã xuất khẩu khi đưa hàng hóa vào thị trường Trung Quốc được xác định khá rõ ràng theo yêu cầu quản lý của phía bạn. Trước hết là các doanh nghiệp trực tiếp sản xuất nông sản và thực phẩm, những đơn vị chịu trách nhiệm tạo ra nguồn hàng chính cho hoạt động xuất khẩu. Kế đến là các doanh nghiệp tham gia các công đoạn sản xuất, chế biến hoặc bảo quản như hệ thống kho lạnh, kho thường, trung tâm sơ chế, nhà máy chế biến thực phẩm, bởi đây là mắt xích quan trọng quyết định chất lượng và an toàn của sản phẩm trước khi thông quan. Ngoài ra, các doanh nghiệp thuộc danh mục 18 mặt hàng nêu trong Nghị định 15/2018/NĐ-CP hướng dẫn Luật An toàn thực phẩm cũng phải hoàn tất đăng ký để đáp ứng yêu cầu kiểm soát của Hải quan Trung Quốc. Nhóm cuối cùng là những doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm mà không thông qua cơ quan chức năng của Việt Nam, buộc phải tự thực hiện đăng ký mã số xuất khẩu nhằm đảm bảo sản phẩm có thể nhập khẩu hợp lệ và đáp ứng đầy đủ điều kiện về truy xuất nguồn gốc, kiểm soát rủi ro cũng như tiêu chuẩn an toàn thực phẩm theo quy định của nước nhập khẩu.