Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Chuyển từ ‘có hoạt động’ sang ‘có kết quả’ đổi mới sáng tạo

Phát biểu chỉ đạo và truyền tải thông điệp quốc gia về đổi mới sáng tạo Việt Nam 2026, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những mục tiêu và khát vọng lớn. Mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ là yêu cầu về tốc độ, mà còn đòi hỏi đổi mới phương thức phát triển, tạo ra những động lực tăng trưởng mới.

Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia là dịp giới thiệu các công nghệ, sản phẩm, mô hình mới, đồng thời lan tỏa tinh thần đổi mới, kết nối nguồn lực và chuyển hóa thành những hành động cụ thể, đưa đổi mới sáng tạo vào từng lĩnh vực của đời sống. Nghị quyết 57 xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những đột phá quan trọng, góp phần đưa đất nước phát triển và bứt phá. Trong bối cảnh đó, đổi mới sáng tạo cần trở thành động lực của các ngành, lĩnh vực và toàn bộ nền kinh tế – xã hội.

Theo Phó thủ tướng, với nền kinh tế, đổi mới sáng tạo cần được đo bằng năng suất, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh. Với Nhà nước, đó là đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng dịch vụ công. Với doanh nghiệp, đổi mới giúp ứng dụng công nghệ, nâng cao hiệu quả và tạo ra sản phẩm mới. Với người dân, thành quả cuối cùng phải được thể hiện ở chất lượng cuộc sống ngày càng được nâng lên.

Phó thủ tướng đánh giá, những năm qua, Việt Nam đã có những bước tiến đáng ghi nhận về đổi mới sáng tạo. Hệ sinh thái từng bước hình thành với mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo, trường đại học, quỹ đầu tư và các tổ chức hỗ trợ, tạo điều kiện kết nối nghiên cứu với doanh nghiệp và thị trường. Hoạt động đổi mới sáng tạo cũng ngày càng đa dạng, mở rộng sang nhiều mô hình.

Tuy nhiên, kết quả đạt được chưa tương xứng tiềm năng. Tỷ lệ doanh nghiệp trong nước có hoạt động đổi mới sáng tạo còn thấp, thị trường và các sàn giao dịch công nghệ vẫn cần được phát triển mạnh hơn… Ông dẫn lời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từng chỉ đạo mỗi bộ, ngành, địa phương phải trở thành một trung tâm đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực của mình, sử dụng đổi mới sáng tạo để giải quyết các bài toán phát triển cụ thể. Vì vậy, trọng tâm trong giai đoạn tới là chuyển từ “có hoạt động đổi mới sáng tạo” sang “có kết quả đổi mới sáng tạo”, từng bước hoàn thiện hệ sinh thái, trong đó doanh nghiệp phải giữ vị trí trung tâm.

Để đổi mới sáng tạo đi vào thực tế, theo Phó thủ tướng, các bộ, ngành, địa phương, trường đại học và doanh nghiệp cần tập trung vào một số nhiệm vụ.

Trước hết, cần xác định rõ trách nhiệm về đổi mới sáng tạo. Mỗi bộ, ngành phải xác định trọng tâm đổi mới trong lĩnh vực phụ trách, bố trí nguồn lực và đánh giá tác động cụ thể.

Thứ hai, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho công nghệ, nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới.

Thứ ba, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia. Các trung tâm đổi mới sáng tạo cần trở thành nơi kết nối doanh nghiệp với thị trường, chuyên gia và nhà đầu tư. Các viện nghiên cứu cần nâng cao chất lượng nghiên cứu, thúc đẩy chuyển giao, thương mại hóa kết quả và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

“Tôi tin tinh thần của Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia sẽ được chuyển thành hành động thường xuyên trong từng đơn vị, địa phương và trong đời sống xã hội. Mỗi sáng kiến có giá trị cần có cơ hội được thử nghiệm, mỗi công nghệ có tiềm năng cần có cơ hội trở thành sản phẩm mới và mỗi sản phẩm có năng lực cần có cơ hội vươn ra thị trường quốc tế”, Phó thủ tướng nhấn mạnh. “Với quyết tâm và hành động cụ thể, tinh thần dám nghĩ, dám làm sẽ góp phần đưa đổi mới sáng tạo trở thành động lực phát triển, hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của đất nước”.

• 10h00

  ‘Sách Đỏ Việt Nam’ giành giải Nhất giải thưởng Sách Khoa học công nghệ

  Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức lễ trao Giải thưởng Sách khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026, nhằm tôn vinh những cuốn sách có giá trị khoa học, khả năng ứng dụng và sức lan tỏa; đồng thời ghi nhận đóng góp của tác giả, nhà xuất bản và các đơn vị liên kết trong việc đưa tri thức đến bạn đọc. Nhà xuất bản Khoa học – Công nghệ – Truyền thông là cơ quan thường trực giải thưởng.

  

  Trong năm đầu tổ chức, giải thưởng thu hút 329 tác phẩm từ các tác giả, nhà xuất bản, viện nghiên cứu, trường đại học, công ty phát hành sách và các tổ chức liên quan. Sau hai vòng Sơ khảo và Chung khảo, các tác phẩm được đánh giá dựa trên giá trị khoa học, tính mới, khả năng ứng dụng và chất lượng xuất bản.

  Từ 22 giải theo cơ cấu dự kiến, Hội đồng lựa chọn 10 tác phẩm để trao giải, gồm 9 sách in và một sách điện tử. Trong đó có một giải Nhất, ba giải Nhì, ba giải Ba và ba giải Khuyến khích.

  Giải Nhất được trao cho bộ Sách Đỏ Việt Nam, gồm hai tập Động vật và Thực vật và Nấm. Đại diện nhận giải gồm GS.TS Nguyễn Quảng Trường, Chủ biên tập 1; GS.TS Trần Thế Bách, đại diện đồng Chủ biên tập 2; cùng Nhà xuất bản Khoa học tự nhiên và Công nghệ. Giải Nhất có giá trị 30 triệu đồng. Nhân dịp này, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trao tặng thêm 70 triệu đồng, nâng tổng phần thưởng lên 100 triệu đồng.

  

  Ba giải Nhì thuộc về Bình dân học vụ số – Kỹ năng số cơ bản của TS Trần Văn Khải; Phát triển lực lượng sản xuất mới để đột phá trong kỷ nguyên số của PGS.TS Vũ Thanh Sơn; và sách điện tử AI và con người của GS.TSKH Hồ Tú Bảo.

  Ba tác phẩm nhận giải Ba gồm Cấp cứu ngoại viện do PGS.TS Hoàng Bùi Hải chủ biên; Lịch sử chữ quốc ngữ (1615-1919) của TS Phạm Thị Kiều Ly và An toàn điện hạt nhân của NXB Khoa học – Công nghệ – Truyền thông.

  Các giải Khuyến khích được trao cho Cẩm nang sử dụng kháng sinh trong bệnh viện; Tầm nhìn cải cách cho Quy hoạch phát triển đô thị tại Việt Nam; và Kinh tế học vì lợi ích chung – Làm thế nào để các quyết định kinh tế phụng sự số đông.

  Theo ban tổ chức, việc tôn vinh các tác phẩm không chỉ ghi nhận tâm huyết của tác giả và những người làm sách mà còn hướng tới lan tỏa tri thức, đưa các thành tựu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đến gần hơn với đời sống xã hội.

• 9h50

  Nền tảng quang học siêu phổ giành giải Nhất Sáng kiến Khoa học 2026

  Lễ trao giải Cuộc thi Sáng kiến Khoa học 2026 nằm trong khuôn khổ Ngày hội Đổi mới Sáng tạo Quốc gia. Cuộc thi do VnExpress phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ và Cục Đổi mới sáng tạo tổ chức, dưới sự chỉ đạo của Bộ Khoa học và Công nghệ.

  Năm nay, cuộc thi nhận gần 700 hồ sơ từ cá nhân, nhóm tác giả và doanh nghiệp, tăng ba lần so với năm 2025. Tổng cơ cấu giải thưởng gần một tỷ đồng. Giải thưởng ghi nhận 4 giải thưởng cho nhóm nhà khoa học, 4 cho nhóm không chuyên, một giải Sáng kiến xanh, một giải Sáng kiến được yêu thích nhất và 5 sáng kiến doanh nghiệp. Ban tổ chức không trao giải Nhất nhóm không chuyên do chưa có sáng kiến đáp ứng tiêu chí.

  

  Giải Nhất nhóm chuyên, trị giá 100 triệu đồng, được trao cho sản phẩm “C-HySI – Nền tảng quang học siêu phổ chi phí thấp, tích hợp điện toán biên và học máy” của tác giả Châu Khắc Bảo Chương, công tác tại Đại học RMIT TP HCM. Đây cũng là giải thưởng cao nhất của cuộc thi năm nay.

  Sáng kiến này đã giúp đưa một thiết bị có giá thành cao nhưng cần thiết trong nông nghiệp chính xác, y sinh, vật liệu, trở nên dễ tiếp cận hơn với các doanh nghiệp và nhà nghiên cứu trong nước.

  Quang học siêu phổ là kỹ thuật ghi hình ảnh tiên tiến, phát hiện những khác biệt nhỏ về thành phần vật chất hoặc trạng thái sinh lý mà các phương pháp ảnh truyền thống không ghi lại được. Tuy nhiên công nghệ này đòi hỏi phần cứng phức tạp và phần mềm xử lý dữ liệu chuyên dụng.

  Sáng kiến đã kết hợp camera siêu phổ và phần mềm phân tích tại biên trong cùng một thiết bị, đồng thời tối ưu chi phí phần cứng quang học. C-HySI hướng đến việc mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ siêu phổ cho cộng đồng bằng một nền tảng chi phí thấp, dễ sử dụng. Các đối tượng như nông dân, kỹ thuật viên và cơ sở sản xuất nhỏ có thể tiếp cận và khai thác công nghệ.

  

  Bên cạnh giải Nhất, nhiều sáng kiến trong các lĩnh vực công nghệ, môi trường, y tế, nông nghiệp và hỗ trợ người khuyết tật được vinh danh.

  Giải Nhì nhóm chuyên thuộc về “Két sắt khóa cơ điện tử” của Phạm Thành Long và Đoàn Xuân Trường, Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp – Đại học Thái Nguyên.

  Ở nhóm không chuyên, hai giải Nhì được trao cho “BioPulse Insight” của nhóm nghiên cứu phòng thí nghiệm BKIC và SPARC Lab, Đại học Bách khoa Hà Nội, cùng “SignSound – Hệ sinh thái AI & AR thời gian thực phá vỡ rào cản giao tiếp cho người khiếm thính” của Võ Nguyễn Đại Hiếu, sinh viên Khoa Công nghệ Số, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật.

  Giải Ba nhóm chuyên thuộc về giải pháp “Quy trình sản xuất sạch chuyển hóa vỏ trấu thành năng lượng tái tạo, nanosilica, than trấu và phân bón kali” của Lê Hồn Nhiên và Hà Thúc Chí Nhân, tại Khoa Khoa học và Công nghệ Vật liệu, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên TP HCM.

  Giải Ba nhóm không chuyên được trao cho “Màng sinh học NanoHusk – PVA bảo quản hoa quả thân thiện môi trường” của nhóm Tia chớp, gồm các sinh viên Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội.

  Một điểm đáng chú ý tại cuộc thi năm nay là sự hiện diện của nhiều giải pháp giải quyết các vấn đề môi trường, y tế và đời sống. Giải Sáng kiến Xanh thuộc về sản phẩm “Nước về thì mình ở chung” của Creative Architects tại TP HCM. Giải thưởng trị giá 30 triệu đồng, do Quỹ Hy vọng và hội đồng chuyên môn lựa chọn, dành cho những sáng kiến có hướng ứng dụng tại vùng sâu, vùng xa và khu vực khó khăn.

  Ở hạng mục Sáng kiến yêu thích nhất, kết quả được quyết định hoàn toàn từ bình chọn của độc giả VnExpress. Giải thưởng thuộc về “Công cụ hỗ trợ kê đơn và giám sát sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân điều trị nhiễm khuẩn bằng AI Agent (DEEPMEDSP-AI)” của nhóm tác giả Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn.

  Hai giải Khuyến khích được trao cho “Implant xương cá thể hóa ứng dụng công nghệ in 3D kim loại” của nhóm tác giả Viện Công nghệ 3D trong Y học Vinmec – VinUni ở nhóm chuyên và “Ứng dụng tro bã mía bổ sung khoáng chất trong nuôi tôm càng xanh mô hình công nghiệp” của nhóm GreenTech, THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm, Đồng Nai ở nhóm không chuyên.

  5 sáng kiến của doanh nghiệp cũng được Ban tổ chức lựa chọn vinh danh gồm Sơn chống hà sử dụng hoạt chất hữu cơ thay thế oxit đồng truyền thống của Công ty Sơn Hải Âu; Robot cạo mủ cao su của Công ty TNHH Robot và Cao su Tân Ý; Giải pháp xe đưa đón học sinh đô thị của Công ty TNHH Công nghệ Liberal; LATOR – Novel Generation Smart-Flexible Bioreactor của Công ty TNHH Khoa học và Công nghệ LAB2LIFE; và SeaBoost 3S – giải pháp khử trùng tại chỗ thông minh, xanh hóa ngành thủy sản của Công ty TNHH Wesolife.

  Theo Ban tổ chức, cuộc thi hướng tới tạo sân chơi cho những người yêu khoa học, công nghệ, từ nhà nghiên cứu chuyên nghiệp đến những cá nhân, nhóm tác giả không chuyên, qua đó thúc đẩy các giải pháp và sản phẩm có khả năng ứng dụng vào thực tế.

• 9h45

  Hà Nội dẫn đầu cả nước về chỉ số PII 2026

  Công bố kết quả Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2026 phản ánh năng lực và kết quả đổi mới sáng tạo của các tỉnh, thành phố, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

  Theo kết quả phân tích, đánh giá PII 2026, Hà Nội tiếp tục là địa phương dẫn đầu nhờ có 18/52 chỉ số đứng đầu cả nước. Tiếp theo là TP HCM nhờ kết quả phát triển kinh tế xã hội, có hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đứng đầu. Top 5 còn có thành phố Hải Phòng, Quảng Ninh và Bắc Ninh.

  

• 9h35

  Người trẻ cần cơ hội để thử nghiệm và trưởng thành

  Khép lại câu chuyện, Trần Văn Lực, cựu sinh viên ngành Khoa học máy tính – Đại học Bách khoa Hà Nội; đồng thời là nhà sáng lập và Giám đốc Awake Drive, cho biết năm 2022, Awake Drive ra đời từ một câu hỏi giản dị: “Làm sao phát hiện sớm tình trạng buồn ngủ của tài xế, trước khi quá muộn?”. Từ một phòng nghiên cứu nhỏ ở Đại học Bách khoa Hà Nội, dự án lựa chọn hướng đi khó, kết hợp công nghệ sóng não và trí tuệ nhân tạo để phát triển thiết bị đeo tai có khả năng nhận biết sớm trạng thái buồn ngủ.

  

  Với sự hướng dẫn của thầy cô và đồng hành của Đại học Bách khoa Hà Nội, dự án từng bước trưởng thành, giành giải tại các cuộc thi khởi nghiệp, gọi vốn thành công và thành lập doanh nghiệp, với kỳ vọng đưa sản phẩm công nghệ do người trẻ Việt Nam phát triển ra thị trường.

  Tuy nhiên, thực tế phát triển sản phẩm cho thấy nhiều khoảng cách. Có những thử nghiệm tưởng đã chạm đích nhưng phải làm lại từ đầu, dữ liệu tưởng ổn định nhưng chỉ một nhiễu nhỏ cũng có thể làm thay đổi kết quả.

  Sau nhiều lần thử nghiệm, dự án nhận diện ba khoảng cách lớn. Thứ nhất là khoảng cách kỹ thuật, bởi phát triển sản phẩm phần cứng kết hợp AI khác xa việc xây dựng một ý tưởng trên giấy. Thứ hai là khoảng cách thị trường, khi doanh nghiệp cần bằng chứng, kiểm định và sự tin cậy. Thứ ba là khoảng cách vận hành, khi một đội ngũ trẻ phải đồng thời làm nghiên cứu, phát triển sản phẩm và xử lý các vấn đề về kế toán, thuế, pháp lý, hợp đồng.

  Đầu năm 2026, Awake Drive quyết định dừng hoạt động. Quyết định này khép lại một dự án nhưng cũng đem đến những bài học quan trọng: đổi mới sáng tạo không chỉ cần một ý tưởng tốt, mà còn đòi hỏi khả năng đi hết hành trình sau ý tưởng.

  Ba bài học được rút ra là bắt đầu từ vấn đề thật của người dùng, nhanh chóng tạo phiên bản đầu tiên để học từ thực tế và tìm kiếm đối tác ngay từ đầu thay vì chờ sản phẩm hoàn hảo. Điều người trẻ khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo cần không nhất thiết là nguồn đầu tư lớn hay phòng lab đầy đủ, mà là cơ hội được thử sức với những bài toán thực tế, được trình bày giải pháp và đánh giá công bằng.

  Theo Trần Văn Lực, các bài toán từ Nhà nước, bộ, ngành, trường đại học và doanh nghiệp cần được mở rộng hơn cho các nhóm trẻ. Người trẻ cần được tiếp cận vấn đề, lắng nghe, phản biện, thử nghiệm và được phép sai trong phạm vi cho phép. Chỉ qua thử sức, năng lực mới được hình thành; chỉ khi có cơ hội, những sản phẩm hữu ích mới có thể được tạo ra.

  Từ thực tế đó, Trần Văn Lực đưa ra ba đề xuất: mở rộng khả năng tiếp cận các không gian thử nghiệm và hạ tầng kiểm định dùng chung; tạo cơ hội có những “khách hàng đầu tiên” từ cơ quan nhà nước, trường đại học và doanh nghiệp; đồng thời đơn giản hóa thủ tục pháp lý, kế toán, thuế trong những năm đầu để các nhóm trẻ có thêm nguồn lực tập trung cho sản phẩm và nghiên cứu.

  Theo nhà sáng lập trẻ, Việt Nam không thiếu người trẻ có năng lực. Điều cần thiết là một hệ sinh thái sẵn sàng mở cửa để họ tham gia những bài toán lớn, đồng hành qua giai đoạn khó khăn và tạo điều kiện để họ trưởng thành. Đó cũng là nền tảng để hình thành một thế hệ doanh nhân mới, dựa trên trí tuệ, niềm tin và tinh thần đổi mới sáng tạo.

• 9h30

  ‘Hyphen Deux muốn đưa chip Việt từ thiết kế ra thị trường’

  Với chủ đề “Từ thiết kế chip đến sản phẩm được thị trường sử dụng”, ông Tạ Hồng Phúc, Phó tổng giám đốc Hyphen Deux, nhấn mạnh cần hoàn thiện toàn bộ chuỗi từ thiết kế, chế tạo, kiểm thử đến tích hợp và thương mại hóa để chip Việt thực sự tạo ra giá trị.

  Theo ông, từ góc nhìn doanh nghiệp, câu chuyện về hệ thống đổi mới sáng tạo cần được nhìn ở một điểm rất cụ thể: công nghệ phải đi hết con đường đến sản phẩm và khách hàng. Với ngành bán dẫn, hành trình này dài hơn nhiều so với một mốc kỹ thuật được công bố.

  

  Cách đây một năm, tại Innovate Vietnam 2025, Hyphen Deux công bố HDx32U, chip vi điều khiển do kỹ sư Việt Nam thiết kế, đã hoàn thành tape-out, đánh dấu bước chuyển từ thiết kế sang chế tạo. “Tuy nhiên, với chúng tôi, tape-out mới chỉ là điểm bắt đầu”, ông Phúc nói. Sau đó là các bước chế tạo, đóng gói, kiểm thử, tích hợp lên bo mạch, vận hành thực tế và hoàn thiện phần mềm. Quan trọng hơn, sản phẩm phải được khách hàng sử dụng. Khi lựa chọn linh kiện mới, doanh nghiệp cần sự ổn định, tài liệu và phần mềm hỗ trợ, nguồn cung dài hạn cũng như khả năng kiểm soát rủi ro.

  Ông cho rằng, năng lực bán dẫn không nên chỉ được đo bằng số chip được thiết kế hay dự án hoàn thành tape-out, mà cần nhìn vào số sản phẩm thực tế sử dụng chip Việt, số kỹ sư làm chủ chu trình và số khách hàng tiếp tục đặt hàng.

  HDx32U là chip vi điều khiển đa năng, tiết kiệm năng lượng, hướng tới IoT, tự động hóa và công nghiệp. Hyphen Deux đặt mục tiêu đưa chip vào thiết bị thực tế, vận hành ổn định và chứng minh giá trị với khách hàng, thay vì dừng ở một mẫu chip.

  Để hiện thực hóa mục tiêu, doanh nghiệp cần hạ tầng thiết kế, chế tạo, đóng gói, kiểm thử, đội ngũ giàu kinh nghiệm, nguồn lực dài hạn và đặc biệt là khách hàng cùng tham gia thử nghiệm. Sự hỗ trợ cũng cần bao phủ toàn bộ hành trình, từ hạ tầng và chuyên gia đến chế tạo, kiểm thử, thử nghiệm sản phẩm và kết nối thị trường. “Nếu chỉ hỗ trợ đến tape-out, chúng ta mới đi được một phần của con đường”, ông Phúc nói.

  Theo ông, đổi mới sáng tạo chỉ thực sự tạo động lực phát triển khi công nghệ tạo ra sản phẩm, năng suất, việc làm và doanh thu. Thành công không chỉ là tạo ra một con chip, mà là chip được sử dụng, tạo giá trị và tiếp tục được cải tiến.

  Hành trình này cũng cần một thế hệ kỹ sư trẻ vừa giỏi chuyên môn, vừa biết bắt đầu từ vấn đề thực tế, làm nguyên mẫu, lắng nghe người dùng và đưa công nghệ thành sản phẩm.

• 9h15

  Kinh nghiệm về chính sách thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo từ Singapore

  Ông Edward Lim, Giám đốc Quốc gia, NUSX, Đại học Quốc gia Singapore, chia sẻ kinh nghiệm của Singapore trong xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

  Theo đó, một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo không thể hình thành từ một chương trình riêng lẻ, mà cần đồng thời phát triển nhân tài, cơ chế hỗ trợ và nguồn vốn, tạo thành hành trình liên tục từ nghiên cứu đến thị trường. Từ năm 1991, Singapore đã cam kết hơn 125 tỷ SGD cho nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, trong đó 37 tỷ SGD dành cho RIE2030 trong 5 năm tới. Đầu tư công cho lĩnh vực này được duy trì ở mức khoảng 1% GDP.

  

  Ông Edward Lim cho biết nguồn vốn này đồng hành cùng toàn bộ hành trình của công nghệ, từ khâu hình thành đến khi ra thị trường, giúp giảm thiểu rủi ro ở từng giai đoạn. Quỹ Nghiên cứu Quốc gia (NRF) chịu trách nhiệm điều phối kế hoạch và nguồn tài chính, trong khi các trường đại học và doanh nghiệp là đơn vị triển khai thực hiện. Cùng với đó, các chương trình quốc gia về phát triển năng lực khởi nghiệp trong cộng đồng nhà nghiên cứu (National GRIP) cũng được xúc tiến.

  Giám đốc quốc gia BLOCK71 Vietnam thuộc NUSX dẫn ví dụ startup công nghệ sinh học Forte Biotech, do hai cựu sinh viên NUS, trong đó có một người Việt Nam, thành lập. Thông qua chương trình GRIP, nghiên cứu của họ đã được phát triển dựa trên bằng sáng chế được cấp phép, nhận vốn hỗ trợ của NUS và mang giải pháp này tới Việt Nam để cung cấp các giải pháp xét nghiệm nhanh và chẩn đoán bệnh thủy sản (đặc biệt bệnh ở tôm) trực tiếp tại ao nuôi, giúp hỗ trợ người nuôi tôm thoát khỏi cảnh mất vụ.

  Từ năm 2018 đến 2023, chi tiêu R&D của doanh nghiệp tăng từ 5,5 tỷ lên 9 tỷ đô la Singapore. Theo ông, điều quan trọng là khoản đầu tư của Chính phủ còn có thể huy động thêm được bao nhiêu nguồn lực và hoạt động R&D từ khu vực tư nhân.

  Từ thực tiễn này, ông Edward Lim đưa ra ba gợi mở cho Việt Nam: thúc đẩy luân chuyển nhân tài để tri thức và kinh nghiệm quốc tế được ứng dụng trong nước; xây dựng hệ thống hỗ trợ liền mạch từ ý tưởng, thử nghiệm đến khách hàng và thị trường; đồng thời sử dụng vốn công như chất xúc tác để giảm rủi ro cho startup giai đoạn đầu. Các chương trình như UniVentures và 84X là những ví dụ về cách kết nối nhà sáng lập, startup với thị trường và bài toán thực tế của doanh nghiệp.

  “Để Việt Nam tiến xa hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu, một phần câu trả lời nằm ở việc “bước tiếp theo đã được chuẩn bị hay chưa trước khi bước hiện tại hoàn tất”, ông nhấn mạnh.

• 9h10

  AI mở ra cơ hội để Việt Nam đưa tri thức và văn hóa vào thế giới số

  Ông Christopher Nguyễn, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành công ty Aitomatic, cho biết tiếng Việt từng là một trong những nội dung được ông tập trung đưa lên môi trường số. Khoảng 5 năm sau đó, ông có cơ hội làm việc tại Hà Nội trong bối cảnh Internet tại Việt Nam bắt đầu kết nối ngày càng nhiều người với thế giới.

  Khi đó, chưa ai có thể hình dung đầy đủ những thay đổi đang diễn ra hôm nay, khi trẻ em có thể sử dụng điện thoại, tiếp cận thông tin và kết nối với mọi nơi trên thế giới. Sự phát triển của các nền tảng số và những người tạo dựng nội dung đã góp phần hình thành nguồn tri thức khổng lồ, tạo cơ sở để con người hoạch định tương lai.Đó cũng chính là cách trí tuệ nhân tạo học hỏi từ nguồn dữ liệu rộng lớn trên Internet. Ngày càng nhiều tri thức được tạo ra và lưu trữ trên môi trường số, trở thành nguồn dữ liệu để máy móc học hỏi, đồng thời được bổ sung từ trải nghiệm và năng lực của các kỹ sư. Đây là một cơ hội đặc biệt, khi một công nghệ có sức thay đổi sâu rộng đang đến với Việt Nam.

  

  Theo ông, Việt Nam sở hữu nhiều giá trị mà thế giới cần, từ ngôn ngữ, văn hóa đến tri thức và cách nhìn về thế giới. Nếu trước đây tiếng Việt chưa có nhiều hiện diện trên không gian số, thì ngày nay, sự phát triển của AI đặt ra cơ hội để tri thức Việt Nam được số hóa, lan tỏa và đóng góp vào kho tri thức toàn cầu. AI không chỉ cần dữ liệu của một ngôn ngữ mà còn cần nguồn tri thức gắn với từng quốc gia, từng cộng đồng. Nhiều quốc gia đang phát triển các hệ thống AI dựa trên chính nguồn dữ liệu, văn hóa và tri thức của mình. Đây cũng là cơ hội để Việt Nam xây dựng năng lực AI dựa trên những giá trị riêng.

  Trong bối cảnh đó, khái niệm chủ quyền không còn chỉ mang nghĩa tách biệt hay bảo vệ riêng từng nguồn lực. Chủ quyền số còn nằm ở khả năng cùng tạo dựng, chia sẻ và đóng góp tri thức để mang lại giá trị cho cộng đồng.

  34 năm trước, việc đưa tiếng Việt vào thế giới số từng bắt đầu từ những nỗ lực của một nhóm nhỏ. Ngày nay, nền tảng công nghệ đã mở ra khả năng lớn hơn nhiều: đưa ngôn ngữ, tri thức và văn hóa Việt Nam vào kỷ nguyên AI, cùng xây dựng một tương lai số rộng mở hơn.

• 8h55

  Samsung: Từ sản xuất đến cùng tạo giá trị tại Việt Nam

  Theo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) 2026, Việt Nam đứng đầu về tỷ trọng xuất khẩu công nghệ cao trong tổng thương mại. Tuy nhiên, phía sau vị trí này vẫn là bài toán nâng phần giá trị do doanh nghiệp và kỹ sư Việt Nam tạo ra, khi khu vực FDI chiếm 77,3% tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2025 và giữ vai trò chủ đạo trong các ngành điện tử, công nghệ cao. Từ thực tế đó, các diễn giả tại sự kiện cùng tiếp cận một câu hỏi: làm thế nào chuyển nền tảng sản xuất hiện có thành năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ và tạo ra sản phẩm của Việt Nam.

  Mở đầu chuỗi chia sẻ, ông Na Ki Hong, Tổng giám đốc Samsung Việt Nam, nhìn nhận vai trò của doanh nghiệp FDI không nên chỉ được đo bằng quy mô nhà máy hay kim ngạch xuất khẩu, mà còn ở khả năng giúp hình thành năng lực công nghệ trong nước. Câu hỏi quan trọng là có bao nhiêu kỹ sư Việt Nam tham gia tạo ra sản phẩm và bao nhiêu doanh nghiệp Việt đủ năng lực trở thành nhà cung ứng.

  

  Một ví dụ là các kỹ sư tại Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Samsung Việt Nam ở Hà Nội đã tham gia phát triển phần mềm cho sản phẩm toàn cầu. Tiếng Việt trở thành một trong 13 ngôn ngữ được hỗ trợ khi Galaxy S24 Ultra ra mắt. Sau đó, đội ngũ kỹ sư Việt tiếp tục đóng góp vào các thế hệ sản phẩm kế tiếp. Song song R&D, Samsung triển khai các chương trình đào tạo nhân lực công nghệ và hỗ trợ doanh nghiệp Việt nâng năng lực sản xuất, trong đó dự án phát triển nhà máy thông minh đã đồng hành cùng 91 doanh nghiệp, đào tạo 201 chuyên gia Việt Nam.

  “Nếu chỉ được lắp ráp tại Việt Nam, giá trị chủ yếu vẫn nằm ở quy mô sản xuất. Khi kỹ sư Việt Nam trực tiếp giải quyết một bài toán R&D và kết quả được sử dụng trên sản phẩm toàn cầu, năng lực công nghệ mới thực sự được hình thành và lưu lại. Đây là cách Samsung nhìn nhận vai trò của mình trong giai đoạn mới: biến quy mô hiện diện tại Việt Nam thành nhiều cơ hội hơn để người Việt Nam cùng tạo ra giá trị”, Tổng giám đốc Samsung Việt Nam nói thêm.

  Để mở rộng đóng góp tại Việt Nam, Samsung tập trung vào hai trụ cột: phát triển nhân tài công nghệ và nâng cao năng lực đổi mới của doanh nghiệp trong nước. Năm 2026, hơn 2.900 đội tham gia Samsung Solve for Tomorrow; Samsung Innovation Campus tiếp tục đào tạo sinh viên về AI, IoT, dữ liệu lớn và bán dẫn. Từ năm 2012 đến nay, doanh nghiệp cũng đầu tư khoảng 180 tỷ đồng cho các chương trình hợp tác đại học, nghiên cứu và đào tạo nhân tài.

  Ở khối doanh nghiệp, chương trình tư vấn phát triển Nhà máy thông minh phối hợp cùng Bộ Công Thương và các địa phương đã hỗ trợ 91 doanh nghiệp, đào tạo 201 chuyên gia Việt Nam. Tại một doanh nghiệp nhựa ở Bắc Ninh, ứng dụng giải pháp quản trị dữ liệu giúp tỷ lệ hoàn thành kế hoạch tăng từ 80% lên 92%, tỷ lệ lỗi giảm từ 12% xuống 0,5%.

  Theo ông Na Ki Hong, Việt Nam đã có nền tảng sản xuất công nghệ cao quy mô lớn và cần tiếp tục nâng phần giá trị được tạo ra trong nước. “Chương tiếp theo cần được viết bằng nhiều kỹ sư Việt Nam hơn tham gia các nhiệm vụ R&D cốt lõi; nhiều doanh nghiệp Việt Nam hơn làm chủ dữ liệu, quy trình và tiêu chuẩn và nhiều giá trị công nghệ hơn được tạo ra, lan tỏa và lưu giữ trong nền kinh tế Việt Nam”, ông nói.

• 8h50

  Bộ trưởng Vũ Hải Quân: ‘Đổi mới bắt đầu từ cách đặt câu hỏi’

  Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, khi nói đến đổi mới sáng tạo, mọi người thường nghĩ đến những phát minh, công nghệ hiện đại hay doanh nghiệp khởi nghiệp. Nhưng khởi nguồn của những thay đổi đó là tư duy đổi mới: khả năng nhìn vấn đề quen thuộc bằng góc nhìn mới, đặt câu hỏi trước những điều tưởng như hiển nhiên, tìm cách làm tốt hơn và biến ý tưởng thành giá trị thực tế.

  “Khi còn giảng dạy, tôi từng đề cập yêu cầu trang bị tư duy này cho người học: biết đặt câu hỏi, dám nghĩ khác, làm khác và tìm giải pháp vượt qua thách thức. Hôm nay, yêu cầu ấy càng trở nên cấp thiế”, Bộ trưởng nói.

  

  Cũng theo Bộ trưởng, tư duy lối mòn thường bắt đầu bằng những câu nói như “trước nay vẫn làm như vậy”, “chưa có tiền lệ”, “hãy chờ đủ điều kiện”. Còn tư duy đổi mới bắt đầu bằng câu hỏi: “Có cách nào tốt hơn? Cần tạo ra điều kiện gì? Chúng ta có thể bắt đầu từ đâu?”.

  “Lối mòn khiến chúng ta ngừng học hỏi; với tổ chức, biến kinh nghiệm thành khuôn cứng; với quốc gia, có thể làm chậm những quyết định chiến lược và bỏ lỡ cơ hội phát triển”, ông nhấn mạnh.

  Bộ trưởng dẫn câu chuyện Nokia từng giữ vị thế dẫn đầu thị trường điện thoại di động nhưng đánh mất lợi thế trong làn sóng điện thoại thông minh, cho thấy thành công trong quá khứ không bảo đảm khả năng thích ứng trong tương lai.

  Ở chiều ngược lại, DeepSeek thành công nhờ cách tiếp cận mới trong phát triển trí tuệ nhân tạo. Những nghiên cứu về học tăng cường mở thêm hướng phát triển năng lực suy luận của AI, cho thấy cạnh tranh công nghệ không chỉ là cạnh tranh về nguồn lực mà còn về chất lượng câu hỏi, phương pháp nghiên cứu và khả năng thử nghiệm. Việc công bố mở mô hình để cộng đồng cùng sử dụng, phát triển cũng gợi mở cách huy động trí tuệ cộng đồng để thúc đẩy đổi mới.

  Theo Bộ trưởng, hai câu chuyện đặt ra một yêu cầu: phải biết tự đổi mới ngay khi đang thành công và dám tìm lối đi khi điều kiện còn hạn chế. Ở tầm quốc gia, Singapore là một minh họa rõ nét. Trước bài toán thiếu nước, nước này đầu tư dài hạn vào công nghệ và phát triển NEWater, biến nước đã qua sử dụng thành nguồn nước có thể tái sử dụng. Một giới hạn của tự nhiên đã trở thành động lực tìm kiếm giải pháp.

  

  Việt Nam cũng đứng trước yêu cầu đổi mới ở tầm vóc lớn. “Tầm nhìn phát triển 100 năm đòi hỏi chúng ta vượt lên giới hạn của một nhiệm kỳ, xây dựng những nền tảng để các thế hệ sau có thể tiến xa hơn”, Bộ trưởng cho hay.

  Tư duy đổi mới cần được thể hiện trong quá trình tổ chức lại không gian phát triển, nâng cao hiệu lực bộ máy, xây dựng nền quản trị gần dân, phục vụ nhân dân; đồng thời thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo trở thành động lực phát triển.

  “Chúng ta phải tạo ra nhiều giá trị hơn bằng tri thức, năng suất và khả năng làm chủ công nghệ. Mỗi nguồn lực cần được sử dụng hiệu quả hơn”, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nói.

  Chính phủ đã ban hành Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo, khơi dậy tinh thần dám làm, chấp nhận rủi ro và khoan dung với thất bại. Theo Bộ trưởng, chiều sâu của một quốc gia khởi nghiệp nằm ở khả năng nuôi dưỡng sáng kiến và tạo cơ hội để sáng kiến trưởng thành. Một người trẻ có ý tưởng cần có người hướng dẫn; nhóm nghiên cứu có công nghệ cần kết nối với doanh nghiệp; doanh nghiệp có sản phẩm mới cần cơ hội thử nghiệm và tiếp cận thị trường. Tinh thần khởi nghiệp cũng cần hiện diện trong những tổ chức đã hoạt động lâu năm, với khả năng liên tục học hỏi và tự làm mới mình.

  Từ đó, Bộ trưởng nhấn mạnh một số yêu cầu cụ thể:

  Với mỗi người dân, tư duy đổi mới bắt đầu từ học tập suốt đời, chủ động tiếp cận công nghệ và cải tiến công việc hằng ngày. Một sáng kiến giúp tiết kiệm thời gian, giảm chi phí hay nâng cao chất lượng đều đáng được trân trọng.

  Với doanh nghiệp, đổi mới cần trở thành một phần của chiến lược kinh doanh, bắt đầu từ những bài toán thực tế về năng suất, nhu cầu khách hàng và công nghệ có thể tạo ra giá trị mới.

  Với các tổ chức, trường đại học, viện nghiên cứu, cần xây dựng môi trường khuyến khích câu hỏi mới, lắng nghe ý kiến khác biệt và tạo điều kiện để những người có sáng kiến được thử sức.

  Với bộ, ngành, địa phương, tư duy đổi mới phải thể hiện trong cách xây dựng và thực thi chính sách. Khi xuất hiện vấn đề mới, cần chủ động nghiên cứu, đề xuất cơ chế phù hợp; khi người dân, doanh nghiệp gặp vướng mắc, phải xác định rõ trách nhiệm, thời hạn và kết quả cần đạt.

  Bộ trưởng nhấn mạnh, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng phải bắt đầu từ chính mình, đổi mới cách đặt hàng, tài trợ, đánh giá và hỗ trợ ứng dụng kết quả nghiên cứu; đưa chính sách gần hơn với nhu cầu thực tế, lấy hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo.

  “Một quốc gia đổi mới được hình thành từ những con người biết đổi mới và những tổ chức tạo điều kiện cho đổi mới. Tầm nhìn trăm năm cần bắt đầu bằng những quyết định đúng hôm nay; khát vọng lớn cần được thực hiện bằng những công việc cụ thể, bền bỉ và có kết quả”, Bộ trưởng nói. “Tôi mong tại Ngày hội Đổi mới sáng tạo hôm nay, mỗi chúng ta sẽ lựa chọn một việc cần thay đổi, một vấn đề cần giải quyết, một sáng kiến cần đưa vào thực tiễn. Mỗi người chủ động hơn một bước, mỗi tổ chức đổi mới thêm một việc, chúng ta sẽ cùng tạo nên năng lực phát triển mới cho đất nước”.

• 8h10

  Lãnh đạo Chính phủ cùng các đại biểu tham quan triển lãm

  Không gian Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia 2026 thu hút đại biểu, đại diện doanh nghiệp, giới nghiên cứu và sinh viên tham quan, trải nghiệm. Sự kiện năm nay có khu vực triển lãm hơn 100 gian hàng, với sự tham gia của các tập đoàn, doanh nghiệp lớn như Samsung, Meta cùng các tổ chức tài chính, ngân hàng và tổ chức tín dụng, mang đến không khí trao đổi sôi nổi giữa đơn vị phát triển và khách tham quan.

  

  Lãnh đạo Chính phủ cùng các đại biểu dành thời gian tham quan triển lãm, nghe giới thiệu về những thành tựu, sản phẩm và giải pháp khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo tiêu biểu của Việt Nam. Ở nhiều gian hàng, đại diện doanh nghiệp trực tiếp trình diễn công nghệ, trao đổi về khả năng ứng dụng, trong khi các nhóm sinh viên, người trẻ quan tâm tìm hiểu sản phẩm, đặt câu hỏi và trải nghiệm các mô hình được trưng bày.

  Bên cạnh hoạt động triển lãm, Ngày hội còn tạo không gian kết nối giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo, thúc đẩy các ý tưởng, kết quả nghiên cứu đi vào thực tiễn. Trong khuôn khổ chương trình, nhiều sáng kiến và công trình tri thức được vinh danh tại Cuộc thi Sáng kiến Khoa học 2026 và Giải thưởng Sách khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số 2026.

  

• 8h00

  Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia 2026 có chủ đề “Đổi mới sáng tạo – Động lực phát triển của toàn xã hội”. Lễ hưởng ứng được tổ chức ngày 4/10 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội, với nhiều hoạt động như diễn đàn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, lễ trao giải thưởng Sáng kiến khoa học, triển lãm…

  Theo ban tổ chức, đây là dịp để thúc đẩy kết nối các thành phần trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học đến chuyên gia, tổ chức tài chính và quỹ đầu tư; đồng thời tăng cường hợp tác, chia sẻ nguồn lực và hình thành sáng kiến, dự án mới.

  

  Từ 2024, ngày 1/10 hàng năm được Chính phủ chọn là Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia. Bộ Khoa học và Công nghệ được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành địa phương ban hành kế hoạch tổ chức các hoạt động.

  Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, đây không chỉ là sự kiện chính trị – xã hội nhằm lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội mà còn là sự khẳng định của Chính phủ trong việc thực hiện Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết 19 về mô hình phát triển mới của Việt Nam. 2026 là năm hành động, chuyển mạnh từ “xây dựng thể chế” sang “tổ chức thực thi”, từ chủ trương, chính sách đến hành động và kết quả cụ thể; phát huy sức sáng tạo của người dân, doanh nghiệp, nhà khoa học và toàn xã hội, đưa đổi mới sáng tạo trở thành động lực thiết thực của mô hình tăng trưởng mới.

Vũ Chi – Nguyễn Phương – Khánh Chi

Nguồn: vnexpress