Trong bối cảnh thị trường cạnh tranh ngày càng gay gắt, chất lượng sản phẩm không chỉ là yếu tố quyết định lòng tin khách hàng mà còn là điều kiện pháp lý bắt buộc để doanh nghiệp được phép lưu thông hàng hóa. Theo quy định của pháp luật Việt Nam, mọi sản phẩm – từ hàng tiêu dùng đến thiết bị công nghiệp – đều phải được kiểm tra chất lượng trước khi đưa ra thị trường, nhằm đảm bảo an toàn, hiệu suất và tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia.
Theo Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007 và các văn bản hướng dẫn, hoạt động kiểm tra chất lượng sản phẩm trong sản xuất bao gồm việc giám sát, đánh giá, thử nghiệm và chứng nhận sự phù hợp của sản phẩm so với các tiêu chuẩn hoặc quy chuẩn kỹ thuật hiện hành. Doanh nghiệp có trách nhiệm tự kiểm tra và kiểm soát chất lượng nội bộ, đồng thời chịu sự thanh tra, kiểm tra định kỳ của cơ quan quản lý nhà nước.
Cụ thể, quy định yêu cầu doanh nghiệp phải thực hiện các nội dung sau:
-
Xây dựng và áp dụng hệ thống quản lý chất lượng phù hợp (như ISO 9001:2015, VietGAP, HACCP…) để kiểm soát toàn bộ quá trình sản xuất.
-
Thiết lập quy trình kiểm tra nội bộ tại từng công đoạn, từ đầu vào nguyên vật liệu đến sản phẩm hoàn thiện.
-
Lưu trữ hồ sơ kiểm tra chất lượng (phiếu kiểm tra, kết quả thử nghiệm, chứng nhận hợp quy) để phục vụ truy xuất khi có sự cố hoặc thanh tra.
-
Đưa sản phẩm ra thị trường chỉ khi đã đạt tiêu chuẩn công bố và dán dấu hợp quy (CR) đối với hàng hóa thuộc danh mục bắt buộc kiểm tra.
-
Phối hợp với cơ quan chức năng trong việc lấy mẫu, thử nghiệm, hoặc kiểm tra hậu kiểm khi có yêu cầu.
Bộ Khoa học và Công nghệ cùng Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng là cơ quan chịu trách nhiệm hướng dẫn, quản lý và tổ chức kiểm tra hoạt động này. Đối với hàng hóa xuất khẩu, việc kiểm tra chất lượng còn phải tuân thủ tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu, kèm theo giấy chứng nhận hợp chuẩn/hợp quy hoặc chứng thư kiểm định chất lượng do tổ chức được công nhận cấp.
Việc tuân thủ quy định kiểm tra chất lượng sản phẩm không chỉ giúp doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro pháp lý, giảm thiểu khiếu nại và thu hồi sản phẩm, mà còn góp phần nâng cao uy tín thương hiệu và khả năng cạnh tranh. Trong xu thế hội nhập, đây là yêu cầu tất yếu để hàng hóa Việt Nam đạt chuẩn quốc tế và mở rộng thị trường xuất khẩu.