Trước khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng, việc kiểm nghiệm, phân tích hay thử nghiệm chất lượng là khâu không thể thiếu. Đây chính là minh chứng để doanh nghiệp khẳng định sản phẩm của mình đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật theo quy định pháp luật và cả cách tạo dựng niềm tin với khách hàng. Thông qua kết quả kiểm nghiệm, doanh nghiệp có thể kịp thời phát hiện những điểm chưa đạt và đưa ra giải pháp điều chỉnh, bảo đảm sản phẩm đạt chất lượng tối ưu trước khi lưu thông trên thị trường.
Điều này cũng đã được khẳng định rõ trong Điều 28 của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, quy định về điều kiện bảo đảm chất lượng sản phẩm trong sản xuất trước khi đưa ra thị trường.
Điều kiện bảo đảm chất lượng sản phẩm trước khi ra thị trường
Theo Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, trước khi sản phẩm được đưa ra thị trường, doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu về quản lý chất lượng trong suốt quá trình sản xuất. Người sản xuất cần áp dụng hệ thống quản lý chất lượng phù hợp với tiêu chuẩn đã công bố và quy chuẩn kỹ thuật tương ứng, đồng thời thực hiện việc công bố tiêu chuẩn áp dụng, ghi nhãn sản phẩm đúng quy định pháp luật.
Với các sản phẩm thuộc nhóm 1, doanh nghiệp có thể lựa chọn chứng nhận và công bố hợp chuẩn; trong khi đó, đối với sản phẩm thuộc nhóm 2, việc tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật, chứng nhận và công bố hợp quy là bắt buộc. Đây chính là những điều quan trọng bảo đảm sản phẩm đáp ứng yêu cầu về chất lượng trước khi đến tay người tiêu dùng.
Không chỉ dừng lại ở trách nhiệm của doanh nghiệp, công tác kiểm tra nhà nước về chất lượng sản phẩm trong sản xuất cũng được triển khai chặt chẽ. Nghị định 132/2008/NĐ-CP nêu rõ: cơ quan quản lý có quyền kiểm tra khi phát hiện hàng hóa xuất khẩu không đáp ứng điều kiện, gây ảnh hưởng đến lợi ích và uy tín quốc gia; hoặc khi hàng hóa lưu thông trên thị trường không phù hợp với tiêu chuẩn công bố, quy chuẩn kỹ thuật. Đáng chú ý, sự không phù hợp có tính lặp lại, mang tính hệ thống sẽ là căn cứ quan trọng để cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra.
Nội dung kiểm tra chất lượng sản phẩm trong sản xuất
Theo quy định, công tác kiểm tra chất lượng sản phẩm trong sản xuất được triển khai với nhiều nội dung quan trọng. Trước hết, cơ quan chức năng sẽ đánh giá việc doanh nghiệp tuân thủ các yêu cầu trong quy chuẩn kỹ thuật, đặc biệt là những điều kiện liên quan trực tiếp đến quá trình sản xuất và các biện pháp quản lý chất lượng theo quy định của Nhà nước.
Bên cạnh đó, việc thực hiện và kết quả đánh giá sự phù hợp của sản phẩm cũng được xem xét kỹ lưỡng, bao gồm việc ghi nhãn hàng hóa, thể hiện dấu hợp chuẩn, dấu hợp quy cũng như tính đầy đủ, chính xác của các tài liệu kèm theo.
Trong trường hợp phát hiện dấu hiệu sản phẩm không bảo đảm chất lượng sau quá trình kiểm tra hồ sơ và nhãn mác, cơ quan chức năng sẽ tiến hành bước tiếp theo: lấy mẫu thử nghiệm. Các mẫu này sẽ được tổ chức đánh giá sự phù hợp đã được chỉ định thực hiện thử nghiệm, nhằm xác định mức độ đáp ứng của sản phẩm đối với tiêu chuẩn công bố áp dụng và quy chuẩn kỹ thuật tương ứng.
Tăng cường kiểm tra, thử nghiệm để bảo đảm chất lượng hàng hóa
Trong quá trình kiểm tra chất lượng sản phẩm, cơ quan chức năng có quyền mời chuyên gia hoặc tổ chức đánh giá sự phù hợp tham gia để thực hiện việc đánh giá, thử nghiệm theo tiêu chuẩn công bố áp dụng và quy chuẩn kỹ thuật tương ứng. Các chuyên gia, tổ chức này phải bảo đảm tính độc lập, khách quan và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết quả đưa ra.
Khoản 2 Điều 12 Nghị định 132/2008/NĐ-CP cũng quy định rõ: cơ quan kiểm tra chất lượng sản phẩm, hàng hóa sẽ căn cứ vào kế hoạch cũng như diễn biến chất lượng trên thị trường để tiến hành kiểm tra. Nội dung kiểm tra bao gồm việc xem xét kết quả đánh giá sự phù hợp, ghi nhãn hàng hóa, thể hiện dấu hợp chuẩn, dấu hợp quy và các tài liệu đi kèm; đồng thời rà soát các thông tin cảnh báo về nguy cơ mất an toàn. Trong trường hợp phát hiện dấu hiệu không bảo đảm chất lượng, cơ quan chức năng sẽ yêu cầu thử nghiệm mẫu nhằm đối chiếu với tiêu chuẩn công bố áp dụng và quy chuẩn kỹ thuật tương ứng.
Thực tế cho thấy, quá trình hội nhập sâu rộng đang mang lại cho Việt Nam không ít cơ hội phát triển, nhưng đồng thời cũng đặt ra những thách thức lớn trong công tác quản lý nhà nước, đặc biệt là việc kiểm soát chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Làm sao để ngăn chặn hàng hóa kém chất lượng xâm nhập thị trường, cũng như loại bỏ sản phẩm sản xuất trong nước không đạt chuẩn vẫn đang lưu thông, là bài toán không đơn giản.
Để giải quyết thách thức này, các cơ quan quản lý, tổ chức và doanh nghiệp cần có sự phối hợp chặt chẽ, đồng thời đầu tư thích đáng cho hoạt động thử nghiệm. Đây không chỉ là công cụ phục vụ quản lý nhà nước, mà còn là chìa khóa để nâng cao uy tín hàng hóa Việt Nam, góp phần thúc đẩy xuất khẩu trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng.